مراحل کلیدی عملیات حسابداری در پایان سال مالی

مراحل کلیدی عملیات حسابداری در پایان سال مالی

دوستان و همراهان عزیز، سلام. امروز قصد داریم چند نکته کابردی در خصوص عملیات پایان سال حسابداری و چگونگی بستن حساب ها در سال مالی را برای شما عنوان کنیم. با توجه به نزدیک شدن به پایان سال، قطعا خیلی از حسابدارهای عزیز برای نحوه اصولی بستن حساب ها و از قلم نینداختن عملیات مهم حسابداری دغدغه دارند. در این نوشتار به صورت کاملا حرفه‌ای و دقیق شما را با فرآیند بستن حساب ها و عملیات پایان سال مالی حسابداری آشنا می‌کنیم. با ما همراه باشید.

هدف از انجام عملیات پایان سال حسابداری

شرکت‌ها و کسب و کارهای کوچک، در پایان هر سال، تمامی حساب‌های خود را می‌بندند؛ به عبارت دیگر، مانده کلیه حساب ها را صفر می‌کنند. این عملیات در حقیقت به معنای اتمام دوره مالی است؛ بدین ترتیب کلیه اطلاعات مالی و حسابداری به سال بعد (دوره مالی جدید) انتقال می‌یابد. به عبارت دیگر می‌توان هدف از انجام عملیات پایان سال حسابداری و بستن سال مالی را به صورت زیر بیان نمود:

  • اتمام دوره مالی و آغاز سال مالی جدید
  • جمع‌آوری کلیه اطلاعات مالی و مانده حساب‌ها جهت انجام تکالیف قانونی
  • پیشگیری از حجیم شدن اطلاعات مالی

از این رو عملیات پایان سال حسابداری و بستن حساب ها از اهمیت فراوانی برخوردار است.

مراحل عملیات پایان سال حسابداری

زمانی که صحبت از عملیات پایان سال حسابداری می‌شود، عموم حسابدارها به بستن حساب ها فکر می‌کنند؛ علیرغم اینکه بستن حساب ها مهم‌ترین بخش عملیات پایان سال حسابداری است، اما تنها بخش نیست. مراحل عملیات پایان سال حسابداری عبارتند از:

این مطلب را هم بخوانید:  رازهای سربار جذب نشده که ممیزان مالیاتی اطلاعی ندارند

مرحله اول: فرآیند اجرایی

  • تکمیل دفاتر قانونی (روزنامه – کل)
  • بایگانی کلیه اسناد و مدارک
  • اقدام برای پلمپ و دریافت دفاتر قانونی سال مالی جدید
  • انبارگردانی مطابق دستورالعمل ۲۵۱/۸۰۱۹۷ انبارگردانی و تهیه اسناد مرتبط با انبار

مرحله دوم: فرآیند محاسباتیبستن سال مالی عملیات پایان سال حسابداری

  • انجام محاسبات مربوط به مطالبات کارکنان (عیدی، سنوات، مرخصی، پاداش)
  • انجام محاسبات مربوط به کسر و اضافات انبار بر اساس انبارگردانی
  • انجام محاسبات مربوط به تنخواه و تنخواه‌گردان‌ها
  • تهیه گزارشات و صورت‌های مالی و مالیاتی (صورت سود و زیان، گزارش عملکرد)

مرحله سوم: فرآیند ثبتی (درآمدها و هزینه‌ها)

  • ثبت اسناد هزینه‌ای نظیر حقوق و مزایای پرسنلی، اجاره، پاداش‌ها و مواردی از این دست

الف) اگر هزینه قطعی شده باشد در بخش هزینه‌ها و بدهی‌های جاری ثبت می‌شود.

ب) اما اگر هزینه تنها برآورد و شناسایی شده باشد در بخش ذخیره هزینه‌های تحقق یافته پرداخت نشده ثبت می‌شود.

  • ثبت درآمدهای تحقق یافته وصول شده و وصول نشده در حساب‌های مربوطه؛ از جمله: حساب‌های دریافتنی، صندوق و …

مرحله چهارم: فرآیند تهیه لیست بدهکاران، بستانکاران و پروژه‌ها

  • تهیه لیست حساب‌های دریافتنی به تفکیک سازمان‌های بیمه‌ای طرف قرارداد نظیر بانک‌ها، نیروهای مسلح، کمیته امداد و …، به تاریخ ۱۲/۲۸ سال جاری
  • تهیه لیست پیمانکاران، اشخاص، شرکت‌ها و مانده حساب تضمینات و سپرده‌های دریافتی به تاریخ ۱۲/۲۸ سال جاری
  • تهیه لیست پیش پرداخت‌ها، علی‌الحساب‌ها و … به تاریخ ۱۲/۲۸ سال جاری

نکته: علی‌الحساب‌های پرداختی به پرسنل و … باید تا پایان سال جاری تصفیه شود.

  • تهیه لیست پروژه‌ها و دارایی در جریان تکمیل یا ایجاد؛ همچنین تهیه لیست پروژه‌هایی که تا آخر سال جاری به بهره‌برداری رسیده و تحویل قطعی شده‌اند
  • تهیه لیست آخرین سریال حساب‌های بانکی فعال شرکت

مرحله پنجم: فرآیند کنترلی

  • کنترل و اطمینان از ثبت کلیه رویدادها
  • کنترل سیستم حسابداری جهت بررسی ثبت قطعی اسناد
  • کنترل مقدار گردش ریالی انبار با ارقام ترازنامه
  • کنترل مقدار ریالی گزارش دارایی‌ها با ارقام ترازنامه
  • کنترل دقیق کلیه حساب‌ها و مانده‌گیری از آنها
  • کنترل کلیه صورت‌های مالی و گزارشات (حسابرسی داخلی)

مرحله ششم: فرآیند بستن حساب ها

  • بررسی و رفع مغایرت‌های بانک‌ها و طرف حساب‌ها
  • بستن حساب‌های موقت با انتقال مانده آنها به حساب‌های دائم

مرحله هفتم: فرآیند صدور اسناد مالی پایانی

  • صدور سند تعدیل ماهیت
  • صدور سند اختتامیه
  • صدور سند افتتاحیه

نکته: مهم‌ترین مرحله پیش از آغاز عملیات پایان سال حسابداری، بررسی صحت اسناد و مدارک و قطعی شدن کلیه اسناد موقت در سیستم حسابداری است. زیرا در غیر این صورت مانده حساب‌ها به سال بعد منتقل نمی‌شوند؛ که موجب اختلال در ثبت سند اختتامیه و به دنبال آن سند افتتاحیه سال بعد می‌شود.

این مطلب را هم بخوانید:  چگونه در چند حرکت اضافه برداشت بانکی را کنترل کنید؟

 

فرآیند بستن حساب ها در راستای عملیات پایان سال حسابداری

عملیات پایان سال حسابداریبستن حساب ها یک فرآیند حساس و چند مرحله‌ای است؛ که عدم رعایت نکات مربوط به آن می‌تواند شرکت شما را با مشکلات زیادی مواجه نماید. در اینجا شما را با مراحل انجام آن به ترتیب اولویت آشنا می‌کنیم.

 

دلایل اهمیت بستن حساب ها

از مهم‌ترین دلایل بستن حساب‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • صفر کردن حساب‌های درآمد و هزینه
  • پیشگیری از انباشته شدن اطلاعات حسابداری و مالی
  • سهولت در رسیدگی به حساب‌ها در دوره مالی
  • کنترل قطعی شدن کلیه اسناد در سیستم

نکته: همان گونه که می‌دانید به هنگام بستن حساب‌های موقت، مانده آنها به یک حساب دائمی منتقل می‌شود. از سویی محاسبات عملکردی هر مجموعه بر اساس حساب‌های درآمد و هزینه انجام می‌شود، که حساب‌های موقتی هستند؛ از این رو فرآیند صفر کردن حساب‌های درآمد و هزینه و محاسبه صورت سود و زیان برای دوره مالی، یکی از مهم‌ترین دلایل اهمیت بستن حسابها است؛ که بسیار حساس و نیازمند دقت فراوان می‌باشد.

بستن حساب‌های موقت 

حساب‌های موقت (حساب سود و زیانی یا درآمد و هزینه) حساب‌هایی هستند که  از دوره قبل مانده نمی‌پذیرند؛ مانده آنها نیز به دوره بعد نیز انتقال نمی‌یابد. مانده این حساب‌ها در ابتدای سال صفر است و در پایان سال مالی با بستن حساب‌ها مانده آنها صفر می‌شود؛ به عبارت دیگر، این حساب‌ها تنها طی دوره معتبرند.

روش کار

  • بستن حساب‌های موقت بنا به ماهیت حساب‌ها؛ مثلا حساب‌هایی با مانده بدهکار، بستانکار و حساب خلاصه سود و زیان (سود و زیان جاری) بدهکار می‌شود
  • انتقال مانده به یک حساب دائمی (ترازنامه‌ای)

حساب‌های موقت در پایان دوره مالی به عنوان یک مبلغ بسته به ماهیت بدهکار یا بستانکار به “حقوق صاحبان سهام / سود و زیان انباشته” اضافه یا کسر می‌گردد. این عملیات ممکن است در چندین مرحله انجام شود؛ در مطلب “آموزش گام به گام بستن حساب‌ها” جزئیات بستن حساب‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.

بستن حساب‌های دائمی

  • حساب‌های دائمی که مانده بدهکار دارند (مانند حساب دارایی) به حساب تراز اختتامیه بستانکار می‌گردد.
  • حساب‌هایی که مانده بستانکار دارند (مانند حساب‌های سرمایه، بدهی و ذخایر) به حساب تراز اختتامیه  بدهکار می‌شود.
این مطلب را هم بخوانید:  کم تجربه گی حسابداران در ثبت دارایی در جریان تکمیل(با مثال)

فرآیند صدور اسناد مالی پایانی 

یکی از مهم‌ترین کارها در هنگام انجام عملیات پایان سال حسابداری، صدور سندهای اختتامیه سال مالی قبل و افتتاحیه سال مالی جدید است. اما پیش از آن باید نسبت به تعیین تکلیف حساب‌هایی که مانده آنها با مقادیر حساب‌های معین مغایرت دارد، اقدام نمود؛ در واقع باید مانده این حساب‌ها با مانده حساب‌های معین مربوطه برابر شود. این اتفاق با صدور سند تعدیل ماهیت انجام می‌شود.

صدور سند تعدیل ماهیت

گاهی مانده برخی از حساب‌ها با مانده دفاتر معین مغایرت دارند. برای حل این مشکل باید ماهیت آنها را تعدیل نمود. برای تعدیل ماهیت این قبیل حساب‌ها، باید طرف مقابل‌هایی، به میزان مغایرت دو حساب تعریف نماییم؛ تا حساب‌های دارای مغایرت با طرف مقابل‌های جدید بسته شوند. طرف مقابل‌های جدید باید

  • ماهیتی مخالف حساب مغایر داشته باشند
  • از نظر سطوح تفضیلی، دقیقا مانند حساب مغایر باشند

صدور سند اختتامیه در پایان سال جاری

عملیات صدور سند اختتامیه به صورت زیر انجام می‌شود:

  • بستن حساب‌های ترازنامه‌ای (حساب‌های دائم)
  • انتقال مانده حساب‌های دائم به سال مالی بعد

صدور سند افتتاحیه در ابتدای سال مالی جدید

عملیات صدور سند افتتاحیه به صورت زیر انجام می‌شود:

  • ایجاد سال مالی جدید
  • انتقال مانده حساب‌های دائم (ترازنامه‌ای) به حساب‌های متناظر در سال بعد

نکته: دقت کنید که سند افتتاحیه در انتهای سال مالی جاری صادر می‌شود؛ نه در سال مالی جدید.

انبارگردانی چیست و با چه هدفی انجام می‌شود؟

فرآیند انبارگردانی شامل مجموعه عملیات زیر است:

  • تعیین تعداد موجودی کالا
  • مطابقت موجودی با مقادیر کاردکس‌ها (کارت‌های عددی – ریالی) و سیستم مالی و حسابداری
  • اصلاح کسر و اضافات موجودی

بر اساس استانداردهای حسابداری شرکت‌های صنعتی، تولیدی و بازرگانی حداقل یک بار در سال موظف به انجام انبارگردانی هستند.

هدف از انجام انبارگردانی

موجودی کالا در هر مجموعه یکی از مهم‌ترین دارایی‌ها به شمار می‌آید؛ از آنجا که برای تهیه صورت‌های مالی (سود و زیان) ارزش دارایی‌ها محاسبه می‌شود؛ تعیین تعداد و ارزش موجودی کالا برای بستن سال مالی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. انبارگردانی با اهداف زیر انجام می‌شود:

  • اطمینان از تهیه صورت‌های مالی دقیق
  • تعیین میزان موجودی و ضایعات برای اتخاذ تصمیمات مدیریتی صحیح
  • کنترل صحت عملکرد واحد مالی و سیستم حسابداری

در مطلب صفر تا صد انبارگردانی+دانلود رایگان فایل اکسل انبارگردانی دستورالعمل های مربوط به انبار گردانی توضیح داده شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


Notice: ob_end_flush(): failed to send buffer of zlib output compression (1) in /home/mkhir/public_html/wp-includes/functions.php on line 4613

Notice: ob_end_flush(): failed to send buffer of zlib output compression (1) in /home/mkhir/public_html/wp-includes/functions.php on line 4613

Notice: ob_end_flush(): failed to send buffer of zlib output compression (1) in /home/mkhir/public_html/wp-content/plugins/really-simple-ssl/class-mixed-content-fixer.php on line 111